Złap oddech zimą. Zadbaj o jakość powietrza w swoim domu

2026-02-16

Zimą spędzamy w domu o wiele więcej czasu, a to, czym oddychamy wewnątrz, ma bezpośredni wpływ na zdrowie i samopoczucie. Niestety powietrze w mieszkaniach bywa nawet bardziej zanieczyszczone niż na zewnątrz, szczególnie gdy ogrzewanie działa pełną parą i zabraknie wentylacji. Sprawdź, jakie są źródła zanieczyszczeń i jak skutecznie poprawić jakość powietrza w domu.

Dlaczego jakość powietrza w domu ma znaczenie?

Zimą większość z nas spędza w domach i mieszkaniach praktycznie cały czas – nawet do 90 procent doby, zwłaszcza gdy temperatury spadają i aktywność przenosi się do wnętrz. W takich warunkach słabej jakości powietrze może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych. Już krótkotrwałe przebywanie w zanieczyszczonym środowisku objawia się często:

• bólem głowy, zmęczeniem, uczuciem duszności,
• podrażnieniem oczu, nosa i gardła,
• suchym kaszlem czy katarem,
• problemami z koncentracją,
• nasileniem objawów alergii i astmy.

Długotrwałe narażenie na szkodliwe substancje powietrza może zwiększać ryzyko chorób układu oddechowego i krążenia. To dlatego w sezonie grzewczym warto zwrócić szczególną uwagę na to, czym oddychamy we własnych czterech ścianach.

Najczęstsze przyczyny zanieczyszczeń powietrza w domu

Zanieczyszczone powietrze wewnątrz domu czy mieszkania pochodzi nie tylko ze smog z zewnątrz. W wielu domach to właśnie codzienne aktywności, a także wyposażenie wprowadzają do powietrza szkodliwe składniki.

Lotne związki organiczne (LZO)

LZO to grupa chemicznych substancji, które w temperaturze pokojowej łatwo przechodzą w stan gazowy. Do tej grupy zaliczają się m.in. formaldehyd, benzen czy toluen. Źródła LZO w domu to między innymi:

• farby, lakiery i materiały budowlane,
• meble i wykładziny,
• środki czystości i odświeżacze powietrza.

Te związki mogą powodować podrażnienia dróg oddechowych, bóle głowy, senność, a przy dłuższej ekspozycji – poważniejsze problemy zdrowotne.

Chemia do sprzątania

Częste używanie intensywnych detergentów, wybielaczy czy produktów z silnymi zapachami zwiększa stężenie szkodliwych oparów w powietrzu. Nawet przyjemnie pachnące środki mogą wydzielać substancje, które drażnią błony śluzowe lub wpływają negatywnie na jakość powietrza.

Chemia w kosmetykach

Perfumy, dezodoranty, lakiery do włosów czy produkty do pielęgnacji skóry także emitują LZO. Regularne stosowanie wielu kosmetyków w małych, zamkniętych pomieszczeniach może prowadzić do gromadzenia się tych związków w powietrzu.

Odświeżacze powietrza i świece zapachowe

Paradoksalnie również świece zapachowe, podobnie jak różnego rodzaju odświeżacze powietrza, mogą realnie pogarszać jakość powietrza w domu. Podczas spalania świec, szczególnie tych wykonanych z parafiny i z dodatkiem syntetycznych kompozycji zapachowych, do powietrza uwalniają się drobne cząstki stałe, lotne związki organiczne oraz produkty niepełnego spalania, w tym formaldehyd, benzen czy toluen. Również niekorzystnie mogą działać aerozolowe odświeżacze, patyczki zapachowe i elektryczne dyfuzory z syntetycznymi aromatami – zamiast neutralizować zapachy, często tylko maskują je, jednocześnie wprowadzając do powietrza kolejne związki chemiczne.

Problemy z wilgotnością powietrza: za sucho lub za wilgotno

W sezonie grzewczym wilgotność powietrza w mieszkaniach bardzo często odbiega od optymalnych wartości. Przy czym niezdrowe jest zarówno zbyt suche, jak i zbyt wilgotne powietrze.

Przy intensywnym ogrzewaniu powietrze staje się przesuszone – poziom wilgotności może spaść nawet poniżej 20 procent, podczas gdy zalecany dla zdrowia zakres to około 40-60 procent. Zbyt suche powietrze podrażnia śluzówki nosa i gardła, osłabia naturalne mechanizmy obronne organizmu, sprzyja infekcjom dróg oddechowych, nasila objawy alergii oraz powoduje suchość skóry i oczu.

Ale równie często zimą pojawia się problem zbyt wilgotnego powietrza. Dotyczy to szczególnie w mieszkaniach z niesprawną lub niewystarczającą wentylacją. Gotowanie, kąpiele, suszenie prania czy nawet oddychanie domowników powodują stałe uwalnianie pary wodnej. Jeśli wilgoć nie jest skutecznie odprowadzana, zaczyna się kumulować w pomieszczeniach.

Pierwszym wyraźnym sygnałem nadmiernej wilgotności jest regularne parowanie okien oraz skraplanie się wody na ramach, a nawet ścianach. W dłuższej perspektywie prowadzi to do zawilgocenia przegród budowlanych, a w konsekwencji do rozwoju pleśni i grzybów.

Pleśnie nie tylko niszczą materiały wykończeniowe, ale przede wszystkim mają negatywny wpływ na zdrowie. Zarodniki grzybów unoszące się w powietrzu mogą wywoływać reakcje alergiczne, przewlekły kaszel, bóle głowy, podrażnienia oczu i dróg oddechowych, a u osób z astmą – nasilać objawy choroby. Długotrwałe przebywanie w zawilgoconych, zapleśniałych wnętrzach wiąże się także z podwyższonym ryzykiem infekcji i obniżeniem odporności.

Utrzymanie prawidłowej wilgotności zimą to nie tylko kwestia komfortu, ale realny element profilaktyki zdrowotnej – równie ważny, jak temperatura czy jakość samego powietrza.

Jak poprawić jakość powietrza zimą?

Na szczęście jest wiele skutecznych sposobów, by zmniejszyć poziom zanieczyszczeń i zadbać o zdrowy klimat w mieszkaniu.

1. Regularne wietrzenie

Najprostszy i najbardziej naturalny sposób poprawy jakości powietrza w domu to regularne wietrzenie – nawet zimą. Otwarcie okien na kilka minut kilka razy dziennie pomaga wymienić zanieczyszczone powietrze na świeże. Nawet krótkie i intensywne przewietrzenie może skutecznie zredukować stężenia szkodliwych substancji i wyrównać poziom wilgotności.

2. Oczyszczacze powietrza

Urządzenia z filtrami HEPA pomagają usuwać drobne cząsteczki z powietrza, takie jak kurz, pyłki, alergeny, a także niektóre drobnoustroje. Oczyszczacze są szczególnie przydatne w sezonie grzewczym i w domach, gdzie wentylacja jest ograniczona.

3. Czyszczenie kaloryferów

Kurz i brud na grzejnikach unoszą się wraz z ogrzewanym powietrzem i pogarszają jakość powietrza. Regularne odkurzanie i mycie powierzchni grzewczych ogranicza ilość unoszącego się pyłu, co korzystnie wpływa na mikroklimat wnętrza. Pamiętaj, żeby jeszcze przed sezonem grzewczym wyczyścić kaloryfer w środku.

4. Rośliny doniczkowe

Choć same rośliny nie są w stanie całkowicie zastąpić oczyszczacza powietrza, niektóre gatunki mogą pomagać w absorpcji niewielkich ilości gazów i poprawie wilgotności powietrza. Do takich roślin należą na przykład skrzydłokwiat, dracena, zielistka czy sansewieria (wężownica). Rośliny wspierają również psychiczne poczucie komfortu i sprzyjają relaksowi.

5. Ograniczenie „chemii”

Wybieraj środki czystości o łagodnym składzie, bez intensywnych zapachów i z minimalną ilością lotnych związków organicznych. Podobnie dobieraj kosmetyki – im mniej syntetycznych aromatów i substancji zapachowych, tym mniejsze obciążenie powietrza w domu.

Zamiast chemicznych odświeżaczy powietrza, czy świec zapachowych, postaw na olejki eteryczne w dyfuzorze z zimną mgiełką czy mieszanki zapachowe zrobione z ziół i innych roślin.

8. Inne praktyczne sposoby

• kontroluj wilgotność za pomocą higrometru,
• usuwaj nadmiar wilgoci z łazienek i kuchni – wentylatory i okapy pomagają ograniczyć parowanie,
• unikaj palenia wewnątrz domu i suszenia prania w zamkniętych pomieszczeniach.

Gdy powietrze w domu jest złe, a na zewnątrz jeszcze gorsze

Jak wspomniałam wyżej, regularne wietrzenie to jeden z podstawowych sposobów na to, żeby poprawić jakość powietrza w domu. Ale zimą pojawia się praktyczna przeszkoda, czyli smog. Gdy powietrze na zewnątrz jest zanieczyszczone pyłami zawieszonymi PM10 i PM2,5 i szkodliwymi związkami chemicznymi, wietrzenie mieszkania nie wydaje się dobrym pomysłem. Co zrobić w takiej sytuacji?

Kluczowe jest wietrzenie „inteligentne”. W dni o wysokim stężeniu smogu najlepiej sprawdzać bieżące dane z aplikacji lub serwisów monitorujących jakość powietrza i otwierać okna tylko w momentach, gdy poziom zanieczyszczeń jest najniższy – zazwyczaj późno w nocy lub po opadach deszczu albo śniegu. Wietrzenie powinno być krótkie, ale intensywne: kilka minut przy szeroko otwartych oknach jest lepsze niż długotrwałe uchylanie, które sprzyja napływowi zanieczyszczeń.

W okresach silnego smogu warto ograniczyć wietrzenie do minimum i wspierać się oczyszczaczami powietrza wyposażonymi w filtry HEPA oraz węglowe, które skutecznie usuwają pyły i część szkodliwych gazów. Dodatkowym wsparciem mogą być nawiewniki okienne z filtrami antysmogowymi lub systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją i filtracją powietrza. Dzięki temu możliwa jest wymiana powietrza bez bezpośredniego wpuszczania zanieczyszczeń z zewnątrz.

W praktyce najlepszą strategią jest połączenie świadomego wietrzenia z filtracją – tak, aby usuwać zanieczyszczenia powstające wewnątrz mieszkania, nie pogarszając jednocześnie jakości powietrza smogiem z zewnątrz.

Zimą jakość powietrza wewnątrz domu ma równie duże znaczenie, co powietrze na zewnątrz. Zanieczyszczenia powietrza, LZO pochodzące z materiałów i chemii, a także niewłaściwa wilgotność mogą negatywnie wpływać na zdrowie – od podrażnień błon śluzowych po zwiększone ryzyko infekcji. Regularne wietrzenie, oczyszczacze powietrza, kontrola wilgotności i ograniczenie chemicznych źródeł zanieczyszczeń to kluczowe kroki, które pomogą zadbać o komfort i zdrowie domowników.

Autor: Katarzyna Laszczak